Warmte explosie in stratosfeer? Terugkeer van winter?

In de stratosfeer, tussen 20 en 50 kilometer hoogte, doen zich momenteel ontwikkelingen voor die gerust als zeer uitzonderlijk kunnen worden bestempeld. Normaal gesproken bevindt zich in deze tijd van het jaar boven het poolgebied een vrijwel cirkelvormige vortex (vergelijkbaar met een draaikolk). Uit een analyse van het drukvlak op 10 hPa (circa 30 kilometer hoogte) van het ECMWF blijkt, dat de lagedrukvortex in tweeën is ‘gesplitst’. Het ene deel bevindt zich boven Noordoost-Canada, het andere boven West-Siberië. Tegelijkertijd is een sterk stratosferisch hoog ontstaan boven het oosten van Siberië annex Beringzee maar eveneens boven Midden-Europa. Door dalende luchtbewegingen onder invloed van deze systemen is de temperatuur op 30 kilometer hoogte boven Groenland gestegen naar waarden tussen 5 en 10 graden: normaal vriest het daar tussen 50 en 80 graden!

Conform een waarnemings/analyse reeks van 66 jaar van het Institut fürMeteorologie in Berlijn, werd voor deze winter een cirkelvormige stratosferische vortex verwacht. Op het instituut in Berlijn noemt men zulks een “ungestörter Stratosphären-Winter”. De warmte-explosie in de stratosfeer komt dan ook als een complete verrassing. Volgens professor Werner Wehry past de enorme opwarming in geen enkel verwachtingsmodel van het afgelopen jaar.

Volgens prognoses van het ECMWF gaat de opwarming in de stratosfeer gestaag door. Over 10 dagen wordt boven de Noordpool een co

mpleet zomerse drukverdeling verwacht. Aan de zuidflank van het stratosferisch hoog gaan over het gehele Noordelijk Halfrond (tussen 25 en 50 kilometer hoogte) oostenwinden waaien. Dat is gedurende de afgelopen 66 jaar gedurende een zonnevlekkenminimum én de huidige (westelijke) fase van de 2,2 jaar durende stratosfeercirculatie nimmer voorgekomen. Wat de consequenties voor het ‘gewone weer’ aan het aardoppervlak zullen zijn, is niet du

idelijk maar voor mij is het duidelijk dat de winter van 2009 nog lang geen gelopen race is.

© Jan Visser